Beestjes

Nieuw

Paddenstoelen en hun Breedvoetvliegen (Platypezidae)

Er zijn nu volop paddenstoelen te vinden voor wie er oog voor heeft. In de herfst, zeker nu het vaker regent laten vele soorten zich van hun mooiste kant zien. Terwijl de meeste insecten zich opmaken voor de winter, is er een kleine familie vliegen die juist nu hun hoogtijdagen beleeft. De breedvoetvliegen leggen hun eitjes op paddenstoelen, de larven leven ervan. De kleine vliegen zijn dus nu te vinden in de buurt van hun waardzwam. Lees meer

Eerder geplaatst:

Blaaskaakjes

EIGEN ERVARING
Aan het werk in de tuin, laag bij de grond, zag ik een klein diertje door de vegetatie kruipen. Op en neer langs verschillende stengels kwam het steeds dichterbij. Daar koos het de punt van een blad om eens rustig te gaan zitten. Het is een van de blaaskaakjes, waarschijnlijk net uit de pop want een van de vleugels is nog kreukelig. Lees meer


De blaaskopvlieg

Het stipblaaskaakje, Myopa testacea,
parasiteert op zandbijen

Het diertje ziet er onschuldig uit: Een grote kop, met een olijk ringbaardje en een tongetje dat hij/zij ondeugend naar de fotograaf uitsteekt. Zoals gebruikelijk in de insectenwereld, schijn bedriegt. Achter het guitige uiterlijk gaat een uiterst geslepen parasiet schuil die het vooral op hommels, bijen en wespen heeft gemunt.

HERKENNING
Blaaskopvliegen zijn vaak kaal, hebben een grote kop met opvallend lange sprieten, en een vaak krom, knuppelachtig achterlijf. Lees meer


De buxusmot (en -rups)

 

buxusmotEIGEN ERVARING
We zijn in 2016 begonnen met nachtvlinderen. In het West Duinpark kwam er dat jaar een prachtige vlinder op het licht af. In de net nieuw aangeschafte boeken was deze niet te vinden, het bleek de buxusmot! Een jaar later kwam er een op mijn eigen balkon! Waarneming.nl laat zien dat in 2010 de eerste schaarse waarnemingen van deze vlinders in Zuid Holland worden gemeld en in 2013 wordt de eerste vlinder in Den Haag (Ypenburg) gezien. Daarna gaat het wel hard met de aantallen en nu worden ook de rupsen veel gezien. Lees meer

In de ban van de bij

Gaat het nou slecht of goed met de bijen? Kranten en tijdschriften berichten er tegenstrijdig over.

Vier feiten over honing- en wilde bijen.
Het gaat slecht met de neushoorn, met de ijsbeer en met de pandabeer. Over het algemeen lijkt de aandacht die we schenken aan een bepaalde soort evenredig te zijn met de grootte van het desbetreffende dier. Lees meer

Behangersbij

Behangersbij

EIGEN ERVARING
Via  Fien Aleman kreeg ik een leuke waarneming binnen van Tilly Deelen, wonend op de Laan van Eik en Duinen in Den Haag:
Sinds 3 weken weet ik dat ik een behangersbij heb op mijn balkon in een oude viooltjeszak, had er nog nooit van gehoord. Het is vast een grote klus want hij of zij komt om de 15 min met een stuk behang aanvliegen. Lees meer

De blinde bij

 

Blinde bijDe blinde bij (Eristalis tenax) is één van de 350 soorten zweefvliegen in Nederland. De naam is verwarrend want het is een vlieg en geen bij. De Blinde bij vliegt het hele jaar door en is een zeer algemene soort. Lengte: 14 – 16 mm, het achterlijf is breed, donkerbruin, glanzend met smalle gele dwarsstrepen en een variabele vlekkentekening, rugplaatje twee meestal met twee grote oranje vlekken. Het gezicht heeft een zwarte middenstreep, de antenneborstels zijn vrijwel kaal. De ogen hebben twee verticale haarlijnen. Lees meer

De grote klokjesbij

grote klokjesbijEIGEN ERVARING

Een enthousiaste jonge bijenkenner vertelde me dat mannetjes van de grote klokjesbij vaak overnachten in de bloemen van Campanula soorten. Om het bewijs te leveren liep hij in de avond de tuin in, naar een plant met klokjes en jawel in de eerste de beste bloem zat zo’n bij. In de avond sluiten de bloemen zich en de bij zit er veilig en beschermd. Dat laatste was te merken later in de week, er waren heftige regenbuien ’s nachts, de bij was wel wat nat geworden, maar kon zich door de ochtendzon lekker laten opdrogen en met een nieuwe dag beginnen. Lees meer

De Eikelboorder

Eikelboorder

Snuitkevers vind ik een hele leuke kever soort. Door hun verlengde snuitjes lijken het net miniolifantjes. De antennen staan op de snuit, dat ziet er ongemakkelijk uit, maar daar zal een snuitkever anders over denken. Veel van de snuitkevers zijn erg klein en lastig te vinden. Daarop zijn de eikelboorders een uitzondering. Lees meer

Gallen

GALLEN ZOEKEN EN MELDEN
Juist in deze tijd van het jaar, als de dieren zelf meest in winterrust zijn, is het zoeken naar gallen een leuk tijdverdrijf. Tot en met 2022 worden zoveel mogelijk waarnemingen van plantengallen verzameld, met als doel het maken van een Plantengallen-Atlas.
Iedereen mag meedoen, want als je de plantengal en de waardplant op de foto hebt, zijn bijna alle soorten goed te herkennen. Op waarneming.nl is een makkelijke gallenzoeker: typ de waardplant in en je krijgt een lijst met mogelijke gallen. Lees meer

Haagse kronkel en andere miljoenpoten

Haagse kronkelAltijd spannend als je dood hout op de grond omdraait. Een keur van kleine dieren laat zich zien, vooral als het wat vochtig is, want daar houden ze van. Pissebedden, wormen, duizendpoten, kevers en hun larven en met wat geluk ook miljoenpoten.
Die laatste zijn soms niet erg beweeglijk of liggen opgekruld te rusten (denk ik), de meeste zijn nachtactief. Het grote verschil met duizendpoten is behalve het aantal pootjes per segment (duizend = een paar, miljoen = twee paar) het voedsel, een miljoenpoot is meest vegetarisch, terwijl een duizendpoot jaagt en een vleeseter is. Lees meer

Halsbandparkiet verovert België en Nederland

De halsbandparkiet (Psittacula krameri) is een exotische edelparkiet afkomstig uit India (Himalayagebergte) en uit tropisch Afrika (boven de evenaar).

De ruim 40 cm grote vogel is vooral groen met een blauwgroene staart en rode bek. De mannetjes zijn pas na ongeveer drie jaar goed van de vrouwtjes (poppen) te onderscheiden door hun opvallende halsband die ze pas dan krijgen. Lees meer

Hommels

LEVEN
Over het leven van de aardhommel heeft Anna Kreffer eerder geschreven, zie de nieuwsbrief van de KNNV Den Haag  april 2018. Andere hommels leven een soortgelijk leven: de koningin – bevrucht vrouwtje overwintert en gaat in de lente op zoek naar een plek om een nest te maken. Uit de eerste eitjes die zij legt en verzorgt komen de (kleinere) werkster- hommels die de moeder gaan helpen met grootbrengen van nog meer hommeltjes. Lees meer

 

Insecten, hitte en water

Bijen tijdens droogteEIGEN ERVARING
Mijn inspiratie voor dit stukje ontstaat tijdens de hittegolf van een maand geleden en een oproep om dieren water en schaduw aan te bieden op die warme dagen. Hoe doen insecten het tijdens een hittegolf? Hoe warmer hoe actiever is het bij die kleine dieren, maar kan te warm ook? En hoe zit het met behoefte aan water of vocht? Lees meer




Kolibrievlinder en glasvleugelpijlstaart

Glasvleugelpijlstaart

Pas geleden kreeg ik een leuke mail van één van de leden van de KNNV in Leidschendam: “vanmiddag rond kwart voor vier vloog er een kolibrievlinder op de vlinderstruik van de overbuurvrouw. Ik weet niet of dat zo bijzonder is, maar ik heb bij mijn weten nog nooit een kolibrievlinder in Nederland gezien”. 

Kolibrievlinders worden nu vaker gezien in ons land, maar een belevenis blijft het. Net als de vogel met dezelfde naam, hangt de vlinder stil voor een bloem om daar met de lange tong nectar uit te zuigen. De kolibrievlinder lijkt wat betreft uiterlijk en gedrag veel op de glasvleugelpijlstaart. Daarom zijn zij beide de beestjes van de maand. Lees meer



Landplatwormen (Geoplanidae)

Blauwgevlekte landplatworm

Platwormen waren voor mij onbekend, maar een van de deelnemers van onze studiereis insecten, Sytske de Waart, is een specialiste in deze bijzondere dieren en gaf een boeiende presentatie. Het zijn zulke vreemde organismen, dat verzin je gewoon niet. We hebben in die week gezocht naar platwormen, onder hout en steen, maar pas aan het eind op de laatste dag vonden we er één. Makkelijk tegenkomen is er dus niet bij….. Lees meer

De luis
LuisEIGEN ERVARING
Als tuinliefhebber had ik met de paplepel meegekregen dat luizen zo ongeveer onze ergste vijanden in de tuin zijn, maar ik dacht dat dat wel meeviel. Tot ik tuinbonen ging kweken. Na voorspoedig opgroeien kwamen de zwarte luizen op de topjes zitten en wat ging het daarna hard.  Eigenlijk wel bijzonder dat luizen zich onder goede omstandigheden zo snel vermeerderen. Na van alles te hebben geprobeerd om ervan af te komen, leef ik er nu mee samen. Als je wat beter kijkt zie heel veel andere dieren in de buurt, een mini-dierentuin. Lees meer

Mieren

Zodra de lente begint en de grond weer opwarmt komen de mieren in beeld. Ze kruipen uit spleten en gaan meteen op zoek naar zoete lekkernijen.Zorgeloos op het gazon liggen tijdens een warme zomerdag is zalig, tenzij er een mierennest in de buurt is. Lees meer


De zwarte wegmier

Zwarte wegmierEIGEN ERVARING
Het is zomer en in de middag had ik siroop geknoeid op een tafeltje naast mijn bed. Ik zal zeven of acht jaar zijn geweest, mijn slaapkamer bevond zich driehoog achter (echt waar). Het raam stond nog open, het tafeltje stond ook vlakbij het open raam. Ik werd wakker en zag een stroom van mieren, rijen dik, af en aan lopen naar de siroopknoeiplek. Met vele honderden, door het open raam, langs de muur, naar de tuin van de buurvrouw, drie verdiepingen lager. Lees meer


De Mol

dode molDeze keer geen klein beestje maar eentje die ze juist graag eet! Dit omdat in het weekend van 19 en 20 februari weer een nationale mollentelling wordt gehouden. Ze nu al flink actief gezien het aantal molshopen. Deze zijn vooral van de mannen op zoek naar een leuke vrouw om het voortbestaan van de soort zeker te stellen. Lees meer

De Langpootmug

Tipula vernalis , Abtswoudse bos. Foto: Anna Kreffer

Het is lang koud gebleven, waarschijnlijk zijn langpootmuggen daarom pas de laatste tijd wat meer te zien. Als ze stil hangen in de vegetatie is het best lastig ze te ontdekken, terwijl het toch grote insecten zijn. In vlucht zijn ze juist heel goed te volgen, ze vliegen langzaam en het ziet er stuntelig uit.
Lees meer


De Steekmug

LangpootmugMmmmmmmmmmmm, wil je net gaan slapen na een zomerse dag, hoor je een mug. Velen kunnen dan niet gewoon inslapen door het gezoem, het geluid is te zeer verbonden met vervelende, jeukende bulten de volgende dag. Licht aan, op muggenjacht, vaak vergeefs, het licht is nog niet uit of daar is het zoemen weer. Lees meer


Pinksterbloemlangsprietmot

De eerste pinksterbloemen (Cardamine pratensis) bloeien al met hun mooie lichtlila of zachtroze bloemen. Ze inspireren mij voor dit stukje, want wat was ik blij om een paar jaar geleden mijn eerste pinksterbloemen te zien in het voormalig kortgehouden grastapijtje van mijn tuin. Het waren drie exemplaren en nog mooier was het om daarop een pinksterbloemlangsprietmot te zien. Zelfs in klein lettertype is de naam waarschijnlijk langer dan het beestje zelf. Maar het is een bijzonder mooi diertje en zeker de moeite waard om te ontdekken. Lees meer

De ruwe pissebed

Dit ‘insect’ is geen insect maar een kreeft, de ruwe pissebed.
Het is nog koud in februari en er zijn niet zo heel veel insecten te zien. Pissebedden zijn nu overal te vinden, ook een van de kleine dieren, ook een geleedpotige net als insecten, maar verder heeft deze soort weinig gemeen met insecten. 

Lees meer

Regenworm

ZwartkopgrauwwormUITERLIJK
Regenwormen (Lumbricidae) zijn een familie van de borstelwormen. Er zijn in Nederland zo’n 30 soorten. Regenwormen hebben mannelijke én vrouwelijke geslachtsorganen. De plaats en vorm daarvan onderscheidt regenwormen van andere borstelwormen. Een regenworm lijkt helemaal glad, maar ze hebben ook haren, borstels, die nuttig zijn bij het graven. Ze hebben geen ogen, maar registreren wel licht en donker, ze houden niet van licht. Lees meer


De Grote aardslak of tijgerslak

grote aardslakBij een nachtvlinder-nacht in Brabant, tijdens het weekend van de Nederlandse Entomologische Vereniging in augustus, was ik getuige van een wonderlijk shouwspel. Zo wist ik meteen dat deze soort het beestje van de maand zou gaan worden. Lees meer

Landslakken

LandslakSlakken (Gastropoda) zijn weekdieren (Mollusca) en worden ook wel buikpotigen genoemd, ze hebben een sterke spier aan de onderkant van het lichaam. Slakken zijn de enige weekdieren die ook op land leven. De meeste slakken leven in zee of in zoet water. Er zijn landslakken met en zonder huisje, in Nederland ongeveer 150 soorten. Onlangs zijn er in Limburg twee nieuwe soorten gevonden die daar tussenin zitten: halfnaaktslakken, met een piepklein huisje achterop het lijf. Lees meer

Spinnen, de gewone huisspin en de kruisspin

Herfsthangmatspin, Linyphia triangularis

UITERLIJK
Spinnen hebben aan op het voorlichaam acht ogen (een paar soorten zes) met één lens, geen facetogen, twee tasters en twee kaken met een gifkanaal. Het achterlichaam heeft spintepels en is flexibel, het kan uitzetten bij een grote maaltijd of het dragen van de eieren. De haren en stekels op de poten zijn zintuigen om de omgeving te duiden. Lees meer

 


De Kruisspin

kruisspin in webAnna Kreffer:
“Bijgaand weer een “insect van de maand” wat weer geen insect is want een lijfje met twee delen in plaats van drie en geen zes maar acht poten.
Toch deze soort want ik hoop ze komende tijd veel te zien.” 

EIGEN ERVARING
Mijn meest bijzondere waarneming was toch wel dat een vrouwtje kruisspin mijn fietstas had uitgekozen als mooie plek voor een ei-cocon. Lees meer

De Veenmol

 

Foto John van der Heijden

Een aantal jaar tuinierde ik in een “ouder en kind – tuintje” van de gemeente Den Haag, daar mocht je op tuinieren van februari tot november. Dat gebiedje deel- den we onder andere met veenmollen, een diertje die ik tot dan toe niet kende. Als eerste kwam ik achter de vraatver- schijnselen van veenmollen, aan het eind van de middag stond de bloemkool er prachtig bij, de volgende dag helemaal verlept en bleek de hoofdwortel te zijn doorgeknaagd. Lees meer


Gaasvliegen

EIGEN ERVARING
Van de week zag ik zo’n prachtige gaasvlieg op de muur van tuinhuis, lekker aan het opwarmen in de zon. Het was de inspiratie om deze maand de gaasvliegen te kiezen. Meervoud want we hebben in Nederland zo’n 20 soorten die niet zo makkelijk van elkaar te onderscheiden zijn. 


Lees meer

De kamervlieg

Kop en borststuk kamervlieg. Foto: Arie Benschop

ln voorbereiding voor een interview met het thema (brom)vliegen ging ik (Anna Kreffer) te rade bij wat literatuur. Daarin kwam ik een mooie uitspraak tegen die mij inspireerde tot dit ‘beestje van de maand’. In een van de Wetenschappelijke mededelingen K.N.N.V. nr 110 (november 1975) door W.J. Kabos: “Elke natuurstudie moest eigenlijk met vliegen beginnen, want reeds in onze huiskamers kan men de ludieke huisvlieg (Musca domestica) aantreffen ”. Lees meer



Gewone pendelvlieg

Citroenpendelvlieg, Helophilus trivittatus op jakobskruiskruid

Elk jaar zijn ze te vinden bij mijn minivijvertjes (ingegraven specie kuipen). Zweefvliegen met een mooie streepjes en bandjes op hun lijfje. Ze zonnen graag op het blad van de waterplanten. Veel activiteit ontplooien ze niet, beetje zitten, rondvliegen en het andere geslacht in de gaten houden.

HERKENNING
De gewone pendelvlieg (Helophilus pendulus) is een van de zweefvliegen (Syrphidae). Net als andere pendelvliegen heeft de vlieg zwarte en gele lengtestrepen op het borststuk. Lees meer

De strontvlieg

Strontvlieg

EIGEN ERVARING
Het zijn imposante vliegen, die mannen, met lange stevige poten, ronde, rode ogen en de gouden bontmantel, maar de naam is niet zo mooi, strontvlieg. Ze vallen goed op en zitten vaak stil, zodat ze echt te bewonderen zijn. Met een beetje geluk zijn ze het hele jaar te vinden.

HERKENNING

De strontvlieg (Scathophaga stercoraria) is een vlieg uit de familie van drekvliegen (Scathophagidae). Lees meer

De zweefvlieg

Epistrophe eligans
Enkele bandzweefvlieg – Epistrophe eligans

Zweefvliegen in alle soorten en maten zijn goed te herkennen. Het leukste vind ik het stil hangen in de lucht, ze lijken je echt te bestuderen van nabij, voor ze weer weg- flitsen. Ze rusten ook vaak even uit op een blad of halen nectar uit bloemen, dan laten ze zich goed zien. De larven kende ik eigenlijk niet. Ooit nam ik een doorzichtig slakachtig wezentje mee om beter te bekijken. Ik had het geluk dat deze bijna meteen ging verpoppen, want ik wist niet wat het was en wist dus ook niet wat voor voedsel het diertje nodig had. Een week of wat later kwam er een mooi snorzweefvliegje tevoorschijn. Lees meer

 

Kleine wintervlinder

Mannetje kleine wintervlinder met gesloten vleugels. Foto Anna Kreffer

Op een van Anna’s laatste natuurwandelingen op Buitenplaats Leyduin in Noord-Holland zag ik deze soort heel veel, ook vrouwtjes wat ik best bijzonder vind. Daarom is de kleine wintervlinder de eerste soort van het nieuwe jaar. Ook in onze streken komen ze nog veel voor.
Ze zijn aan het eind van hun vliegtijd, maar de kans dat je de komende tijd één gaat zien is goed mogelijk. De vlinders zelf zijn niet zo groot, de naam zegt al wat, en kleurig zijn ze ook niet, dus wel goed kijken! Lees meer



De Sneeuwvlo

Helaas heb ik nog nooit een sneeuwvlo gezien, wel is het een van mijn “wens” diertjes. In Meijendel zijn ze een paar jaar geleden gevonden, zou toch mooi zijn te weten dat ze er nog steeds zijn of dat we meer plekken vinden in onze eigen omgeving. Lees meer



Sociale wespen

Iedereen kent ze wel, die zwart-gele beestjes die op de appeltaart neerstrijken en lelijk kunnen steken. Bijgevolg zijn ze niet echt populair en wordt gauw naar een pot met gif gegrepen om hun nesten te vernietigen. Maar is dit terecht? 

Ik volg ruim tien jaar bijen en wespen, ik ben in die periode drie tot vier keer gestoken, door honingbijen. Lees meer